Guestit
Dutch
ContactInloggenKennismaking

Financieel

Deel

1

10

min leestijd

Wat kost een gerecht écht?

Zo bereken je wat een gerecht kost: btw, snijverlies, kleine kosten en marge in euro's, met een rekenvoorbeeld van € 18,50 en een checklist.

Illustratie: een kok garneert een visgerecht, met een rekenmachine en een schrift naast het bord.

Doe dit vandaag

Pak je best verkochte gerecht (heeft dat veel ingrediënten, kies dan een eenvoudiger gerecht dat goed verkoopt) en bereken in hooguit dertig minuten zijn kostprijs en zijn marge in euro's.

Je inkoopfactuur laat zien wat je betaalt, niet wat een gerecht je kost. Volgens KHN (Koninklijke Horeca Nederland) zetten hoge personeels- en inkoopkosten de winstgevendheid in het tweede kwartaal van 2026 verder onder druk; in KHN Kompas draaide 63% van de ondernemers winst, tegenover 84% in het eerste kwartaal (onderzoek van KHN zelf, steekproef niet vermeld). Wat een gerecht kost, bepaalt mee wat er van je omzet overblijft.

Na dit artikel kun je van een gerecht uitrekenen wat de ingrediënten en de kleine kosten per portie kosten, hoeveel euro marge er overblijft en hoe hoog het foodcost% is. Je doet dat stap voor stap met een gerecht van € 18,50, en krijgt een rekenmethode en een checklist voor een receptkaart. Dit is deel 1 van de serie "Waar verdwijnt de winst in jouw restaurant?" op de Guestit Academy.

Het rekenvoorbeeld

We rekenen met één bord: gebakken zalm met krielaardappels, groenten en botersaus, voor € 18,50 op de kaart. Rekenvoorbeeld: alle getallen zijn bedacht (prijzen, gewichten, percentages en aantallen), geen meting en geen marktprijs. De kaartprijs is inclusief btw, de rest is exclusief btw. We ronden af op hele centen en hele procenten en rekenen elke stap door met het getoonde bedrag.

Stap 1: wat van € 18,50 is echt omzet?

Een verkoopprijs voor consumenten vermeld je volgens de ACM (Autoriteit Consument en Markt) inclusief btw. Eten en niet-alcoholhoudende drank in de horeca vallen volgens de Belastingdienst onder het 9%-tarief (stand 18 november 2026). Alcoholhoudende dranken vallen onder het 21%-tarief, ook bij een all-inprijs voor eten en drinken (Belastingdienst); die laten we hier buiten beschouwing.

  • Verkoopprijs zonder btw: € 18,50 gedeeld door 1,09 is € 16,97

  • Btw: € 18,50 min € 16,97 is € 1,53

Alleen die € 16,97 is omzet; de btw is niet van jou. Reken je inkoopprijzen ook zonder btw: breng je btw in rekening, dan mag je de btw over je kosten volgens de KVK terugvragen. Gebruik je de kleineondernemersregeling (minder dan € 20.000 omzet per kalenderjaar), dan breng je geen btw in rekening en kun je betaalde btw niet verrekenen; dit voorbeeld gaat dan niet op.

Stap 2: reken met wat er echt op het bord ligt

Een kilo vis die je koopt, ligt niet als kilo op het bord: buikrand, graten en afsnijdsels gaan eraf (snijverlies). Het bruikbare rendement is het deel van wat je inkoopt dat je kunt serveren. Bepaal het door te wegen: weeg het product zoals het binnenkomt, maak het schoon zoals je dat altijd doet, weeg wat je kunt portioneren en deel het tweede gewicht door het eerste.

  • Rendement zalm: een zijde van 2,40 kg kost € 50,40 (€ 21,00 per kilo); na het schoonmaken blijft 1,80 kg over; 1,80 kg gedeeld door 2,40 kg is 75%

  • Prijs per bruikbare kilo: € 21,00 gedeeld door 0,75 is € 28,00

  • Zalm, 160 g rauw: 0,160 kg maal € 28,00 is € 4,48

  • Krielaardappels, 180 g, rendement 95%: € 2,20 gedeeld door 0,95 is € 2,32 per bruikbare kilo; maal 0,180 kg is € 0,42

  • Groenten, 120 g, rendement 80%: € 4,00 gedeeld door 0,80 is € 5,00 per bruikbare kilo; maal 0,120 kg is € 0,60

  • Ingrediënten samen: € 4,48 plus € 0,42 plus € 0,60 is € 5,50

Stap 3: tel de kleine kosten mee

Olie, zout, kruiden, citroen, de saus, het brood dat al op tafel staat en het bord dat mislukt: ze staan op geen factuur onder de naam van dit gerecht, maar je betaalt ze wel. Wat je niet per portie kunt wegen, verdeel je: de kosten van een maand gedeeld door het aantal gerechten.

  • Saus: een kilo botersaus kost € 10,00 aan ingrediënten; 0,040 kg per portie is € 0,40

  • Olie, bakboter, zout, peper, dille, citroen en garnering: je koopt er per maand voor € 240,00 van en verkoopt 1.200 gerechten; € 240,00 gedeeld door 1.200 is € 0,20 per gerecht

  • Brood met boter op tafel: € 0,50 per gast, bij één hoofdgerecht per gast dus per portie

  • Samen met de ingrediënten: € 5,50 plus € 0,40 plus € 0,20 plus € 0,50 is € 6,60

  • Mislukte porties: stel dat 2 van de 100 bereide porties niet worden verkocht (gevallen, te gaar, teruggestuurd). Je betaalt voor 100 en verkoopt er 98: € 6,60 gedeeld door 0,98 is € 6,73

De kostprijs per portie is dus € 6,73. Het foodcost% is de kostprijs gedeeld door de verkoopprijs zonder btw: € 6,73 gedeeld door € 16,97 is 40%.

Wat je percentage doet als je een stap overslaat

Dezelfde zalm, vier keer uitgerekend:

  • Alleen prijs per kilo maal gewicht, gedeeld door de kaartprijs: zalm € 3,36 plus krielaardappels € 0,40 plus groenten € 0,48 is € 4,24; gedeeld door € 18,50 is 23%

  • Met de btw eraf: € 4,24 gedeeld door € 16,97 is 25%

  • Met rendement: € 5,50 gedeeld door € 16,97 is 32%

  • Met kleine kosten en uitval: € 6,73 gedeeld door € 16,97 is 40%

Bij de eerste som denk je € 14,26 per portie over te houden (€ 18,50 min € 4,24). Het is € 10,24: € 4,02 minder, dus ongeveer € 400 per 100 porties.

Stap 4: kijk ook naar de marge in euro's

Het percentage zegt hoeveel van de prijs naar inkoop gaat, niet hoeveel er overblijft. De marge in euro's is de verkoopprijs zonder btw min de kostprijs per portie. Een tweede gerecht uit het rekenvoorbeeld: dagsoep voor € 7,50 op de kaart, met een bedachte kostprijs van € 1,40.

  • Zalm: € 16,97 min € 6,73 is € 10,24 marge, bij een foodcost% van 40%

  • Dagsoep: € 7,50 gedeeld door 1,09 is € 6,88; € 6,88 min € 1,40 is € 5,48 marge, bij een foodcost% van 20%

De soep heeft het laagste percentage, maar de zalm laat € 4,76 meer achter per portie: bij tien verkochte porties € 102,40 tegen € 54,80. Huur, personeel en energie betaal je in euro's, niet in procenten.

Stap 5: wat er nog niet in zit

De kostprijs van € 6,73 is wat je betaalt voor wat op het bord ligt. Er zit niets in van de kok die het bakt, de bediening die het brengt, gas en stroom, huur, afvalverwerking en pinkosten. De KVK adviseert bij het berekenen van een prijs de kosten van je bedrijf mee te nemen, zoals directe kosten (inkoop), indirecte kosten (energie) en vaste kosten (personeelskosten voor vaste werknemers, afschrijving van machines), en daarna je winstmarge erbij op te tellen. In dit artikel noemen we alleen wat je per portie kunt tellen of wegen de kostprijs per portie; de rest bekijk je voor je hele zaak (onze keuze, zodat je het foodcost% kunt vergelijken).

Daarom is een laag foodcost% nog geen winst: van de € 10,24 die de zalm overlaat, moeten die kosten nog betaald worden. Wat daarna overblijft, is winst. Hoe je uitrekent hoeveel omzet je daarvoor nodig hebt, lees je in een ander deel van de serie: Je restaurant zit vol, maar waar blijft de winst?

De rekenmethode voor elk gerecht

  1. Kostprijs per portie: per ingrediënt de hoeveelheid per portie in kilo, maal de inkoopprijs per kilo, gedeeld door het rendement (75% is 0,75); tel daar de kleine kosten per portie bij op en deel alles door 1 min het uitvalpercentage (bij 2% uitval dus door 0,98)

  2. Verkoopprijs zonder btw: de kaartprijs gedeeld door 1,09 (bij 9% btw)

  3. Foodcost%: kostprijs per portie gedeeld door de verkoopprijs zonder btw

  4. Marge in euro's: verkoopprijs zonder btw min kostprijs per portie

  5. Minimale verkoopprijs zonder btw: kostprijs per portie gedeeld door je doelpercentage

  6. Minimale verkoopprijs met btw: de minimale verkoopprijs zonder btw maal 1,09

Welk doelpercentage bij je past, bepaal je zelf. Een vaste norm vonden we niet; het hangt af van je concept, je prijsniveau en je overige kosten (onze lezing). Ter vergelijking: volgens het CBS was de inkoopwaarde van de omzet (de kosten van wat je inkoopt en verbruikt voor wat je verkoopt) in 2024 gemiddeld 32% van de netto-omzet (omzet zonder btw) bij eet- en drinkgelegenheden. Dat is een definitief branchegemiddelde voor eten en drinken samen, geen norm voor jouw zaak of voor één gerecht. Je eigen doel volgt uit je cijfers: 100% min je andere kosten (personeel, huur, energie en de rest, als percentage van je omzet zonder btw) min de winst die je wilt overhouden is de ruimte voor inkoop. Dat doel geldt voor je hele zaak: een gerecht erboven kan samengaan met een gerecht eronder.

Voorbeeld met een bedacht doel van 35% voor de zalm: € 6,73 gedeeld door 0,35 is € 19,23 zonder btw; maal 1,09 is € 20,96 met btw, € 2,46 meer dan de kaartprijs. Je kunt dat vragen of liever sturen op rendement, portie, inkoop of recept.

Checklist voor een receptkaart

  • Gerecht: naam, kaartprijs inclusief btw en datum van de laatste berekening

  • Per ingrediënt: gewicht per portie (rauw gewogen), inkoopprijs per kilo zonder btw met leverancier en factuurdatum, en het gemeten rendement met meetdatum

  • Kleine kosten: saus, olie en kruiden, garnering en brood per portie, en hoe je ze berekende

  • Uitval: het percentage mislukte porties en de periode waarover je telde

  • Uitkomst: kostprijs per portie, verkoopprijs zonder btw, foodcost% en marge in euro's

  • Doel: je doelpercentage en de minimale verkoopprijs met en zonder btw

Hoe vaak je de inkoopprijzen bijwerkt? Onze suggestie, geen norm: werk ze bij zodra een leverancier een prijswijziging meldt, en neem daarnaast elk kwartaal je hele kaart door. Leg elke maand je berekende inkoop (kostprijs maal verkochte porties) naast je werkelijke inkoop: volgens KHN kan een veel hogere inkoop dan berekend ook komen door verliezen of onzorgvuldige proportionering.

Doe dit vandaag

Pak je best verkochte gerecht (heeft dat veel ingrediënten, kies dan een eenvoudiger gerecht dat goed verkoopt) en bereken in hooguit dertig minuten zijn kostprijs en zijn marge in euro's. Zoek van elk ingrediënt de laatste inkoopfactuur en noteer de prijs per kilo zonder btw. Weeg de portie zoals hij de pan in gaat, en weeg bij vis of vlees één stuk voor en na het schoonmaken. Reken met de stappen hierboven; ken je de kleine kosten of de uitval nog niet, reken dan voorlopig zonder en schrijf op dat ze nog ontbreken. Zet kostprijs, foodcost% en marge in euro's op een receptkaart. Je hebt er geen aankoop en geen software voor nodig.

Waar techniek helpt

Voor deze berekening heb je geen software nodig; een schrift of spreadsheet is genoeg. Software kan een rol spelen zodra je een prijs aanpast. Bij Guestit komen gerechten en prijzen op de eMenu-tablets uit het Guestit CMS en de kassa, zodat een wijziging elke tablet bereikt zonder hem aan te raken. In de Guestit-kassa bekijk je rapportages per periode, vergeleken met de vorige periode of een jaar eerder. Dat kan helpen om na een prijswijziging periodes naast elkaar te leggen.

Zo hebben we dit samengesteld

De sommen liepen we na met een rekenscript. De pagina's van de Belastingdienst, de ACM, de KVK en KHN lazen we zelf; de zinnen die we aanhalen legden we naast de paginatekst. Op de pagina's van de Belastingdienst staat geen zichtbare datum; volgens de paginagegevens zijn ze voor het laatst gewijzigd op 5 maart 2026 (voedingsmiddelen) en 3 september 2026 (dranken). We lazen ze op 18 november 2026. De cijfers van het CBS haalden we uit de open-dataservice van het CBS en rekenden we zelf na. Typische rendementen en uitvalpercentages geven we niet: daar vonden we geen recente, bruikbare bron voor, dus weeg en tel ze zelf. Een vaste norm voor het foodcost% vonden we niet; wel het gemiddelde per branche van het CBS (tabel 81156NED). Pagina's van de Rabobank over de kostenstructuur van de horeca konden we niet openen. Heb je een correctie of een betere bron? Mail naar hey@guestit.nl.

De afbeelding bij dit artikel is een illustratie (AI-gegenereerd), geen foto van een echte zaak en geen schermafbeelding van Guestit.

Bronnen

  1. Belastingdienst, Btw-tarief voedingsmiddelen (laatst gewijzigd 5 maart 2026 volgens de paginagegevens; geraadpleegd 18 november 2026)

  2. Belastingdienst, Btw-tarief dranken (laatst gewijzigd 3 september 2026 volgens de paginagegevens; geraadpleegd 18 november 2026)

  3. ACM, Prijzen vermelden (laatst gewijzigd 7 juli 2026 volgens de paginagegevens; geraadpleegd 18 november 2026)

  4. KVK, Inzicht in de belastingtarieven en cijfers van 2026 (laatst gewijzigd 28 september 2026 volgens de paginagegevens)

  5. KVK, Kostprijs en verkoopprijs berekenen, Ondernemersplein (bijgewerkt 22 september 2026 volgens de paginagegevens)

  6. KHN, Menu-engineering-programma (gepubliceerd 19 april 2019, laatst gewijzigd 10 februari 2026 volgens de paginagegevens)

  7. CBS, Bedrijfsleven; arbeids- en financiële gegevens, per branche, SBI 2008 (tabel 81156NED; laatst gewijzigd 24 april 2026; verslagjaar 2024, alle cijfers definitief)

  8. KHN, Horeca blijft overeind, maar vraag en rendement staan onder druk (5 augustus 2026, bijgewerkt 27 augustus 2026; onderzoek van KHN zelf, steekproef niet vermeld)

Wil je dit in jouw zaak zien werken?

Plan een kennismaking en we kijken samen welke van deze ideeën bij jouw zaak passen. Past Guestit niet, dan zeggen we dat.

Plan een kennismaking
Bekijk de oplossingen
Guestit

Het besturingssysteem voor de horeca. Verbindt elke stap van de gastenreis met de processen erachter.

© 2026 Guestit

Privacy · Voorwaarden